Hỏa Phụng Liêu Nguyên: Hành Trình Xuất Bản Hơn 20 Năm Và Phong Cách Vẽ Làm Nên Thương Hiệu

Từ tạp chí giấy Hồng Kông – Đài Loan đến nền tảng đọc điện tử, từ ngòi bút bi đến phong cách “thiếu niên Trịnh Vấn” – hành trình đặc biệt phía sau từng trang vẽ của Hỏa Phụng Liêu Nguyên

Không chỉ nổi tiếng vì cốt truyện đấu trí, Hỏa Phụng Liêu Nguyên còn là một trường hợp thú vị khi nhìn từ góc độ xuất bản: một tác phẩm khởi đăng từ năm 2001, trải qua nhiều lần đổi nền tảng phát hành, được dịch sang gần chục ngôn ngữ, và đến nay vẫn đang tiếp tục được nối dài bởi chính họa sĩ đã gắn bó với nó suốt hơn hai thập kỷ.

Khởi đăng và những cột mốc quan trọng

Hỏa Phụng Liêu Nguyên chính thức ra mắt độc giả vào ngày 19/3/2001 trên tạp chí Tân Thiếu Niên Khoái Báo tại Đài Loan (kỳ số 16), và chỉ ít lâu sau, vào ngày 31/3/2001, tiếp tục xuất hiện trên Tân Thiếu Niên Chu San tại Hồng Kông (kỳ số 15) – cả hai đều do Đông Lập xuất bản xã phát hành. Tập đơn hành đầu tiên được phát hành ngày 15/6/2001, đánh dấu chính thức sự khởi đầu của một trong những bộ truyện tranh đề tài Tam Quốc bền bỉ nhất lịch sử ngành xuất bản Hoa ngữ.

Bộ truyện từng có thời gian đăng tải tại Nhật Bản trên tạp chí Tam Quốc Chí Magazine của nhà xuất bản MediaFactory, tuy nhiên ấn bản này sau đó đã ngừng phát hành. Đến ngày 10/8/2016, cả hai ấn bản tạp chí giấy tại Hồng Kông và Đài Loan đồng loạt dừng lại, toàn bộ nội dung được chuyển hẳn sang hình thức đăng tải trực tuyến, thống nhất qua nền tảng đọc truyện điện tử của Đông Lập – nơi bộ truyện vẫn tiếp tục cập nhật đều đặn (dù không cố định) cho đến hiện tại.

Vì sao Hỏa Phụng Liêu Nguyên nổi tiếng vì… ra tập chậm?

Có một điểm khiến Hỏa Phụng Liêu Nguyên trở nên đặc biệt so với phần lớn truyện tranh dài kỳ: do đầu tư quá tỉ mỉ vào từng chi tiết nhân vật và diễn biến, tốc độ trôi của thời gian trong truyện gần như tương đương tốc độ ngoài đời thực – khiến độc giả đùa vui rằng “Tam Quốc trôi một năm, Hỏa Phụng cũng chỉ trôi đúng một năm”. Theo cách tính thông thường, cứ khoảng tám hồi truyện sẽ được gộp lại thành một tập đơn hành. Với nhịp độ này, nhiều độc giả kỳ cựu từng hài hước ước tính rằng để đi hết trọn vẹn thời Tam Quốc, Trần Mỗ có thể sẽ cần đến vài chục năm – nhưng đó cũng chính là lý do khiến từng tình tiết trong bộ truyện đều được đầu tư chăm chút hiếm có.

Các phiên bản phát hành trên thế giới

Hỏa Phụng Liêu Nguyên được phát hành dưới nhiều phiên bản ngôn ngữ khác nhau, phục vụ độc giả tại Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, cùng nhiều thị trường Đông Nam Á như Thái Lan, Việt Nam, Indonesia và Singapore.

Bản Hồng Kông và Đài Loan đều sử dụng chữ Hán phồn thể, do Đông Lập xuất bản xã ấn hành, khác nhau chủ yếu ở thiết kế bìa – đặc biệt là cách phối màu gáy sách và cách đánh số tập; mức độ thể hiện các cảnh bạo lực, đổ máu ở bản Đài Loan cũng thường “thoáng” hơn so với bản Hồng Kông. Ngày 8/3/2012, ấn bản đặc biệt “Nhiệt Tàng Bản” chính thức ra mắt tại Hồng Kông; đến ngày 16/7/2012, phiên bản “Trân Tàng Bản” cũng được phát hành tại Đài Loan.

Tháng 10/2012, Nhà Xuất Bản Văn Học Nhân Dân Trung Quốc phát hành bản giản thể tại đại lục (phát hành bởi 99 Độc Thư Nhân), mua bản quyền dựa trên ấn bản Đài Loan, tập 1 đến 10 ra mắt đợt đầu tiên. Về mặt nội dung hình ảnh, bản đại lục gần như tương đồng với bản Hồng Kông, tuy nhiên một số lời thoại đã được điều chỉnh cho phù hợp với thị trường phát hành.

Tại Việt Nam, Hỏa Phụng Liêu Nguyên được Nhà Xuất Bản Trẻ giới thiệu đến độc giả trong nước, xây dựng dựa trên chất liệu gốc từ Tam Quốc Diễn Nghĩa nhưng bổ sung nhân vật nguyên tạo mang tính đột phá – Liêu Nguyên Hỏa – một sát thủ vừa mạnh mẽ, vừa mang dáng dấp thanh thoát như hóa thân của loài phượng hoàng lửa bất tử, dù nhân vật này hoàn toàn không xuất hiện trong nguyên tác văn học nhưng lại trở thành một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất của bản chuyển thể truyện tranh.

Chuyển thể anime năm 2023

Sau hơn hai thập kỷ chỉ tồn tại dưới dạng truyện tranh, năm 2023 Hỏa Phụng Liêu Nguyên chính thức được chuyển thể thành phim hoạt hình cùng tên và phát sóng trên các nền tảng video trực tuyến, đưa câu chuyện đấu trí giữa Tư Mã Ý và Liêu Nguyên Hỏa đến gần hơn với những khán giả chưa từng tiếp cận bản truyện tranh gốc.

Phong cách vẽ: khi “manhua” học hỏi tinh thần “manga”

Một trong những yếu tố định hình bản sắc riêng của Hỏa Phụng Liêu Nguyên chính là lối vẽ và cách chia khung tranh. Khác với phần lớn truyện tranh võ hiệp Hồng Kông vốn thiên về nét vẽ mạnh mẽ, dứt khoát, Trần Mỗ lựa chọn một phong cách tạo hình mảnh, tinh tế, chịu ảnh hưởng rõ rệt từ xu hướng tạo hình của manga Nhật Bản. Đây cũng là một trong những lý do khiến ông sớm chuyển hướng phát triển sự nghiệp sang thị trường Đài Loan thay vì bó hẹp ở Hồng Kông. Sự kết hợp giữa các pha giao chiến dữ dội và tạo hình nhân vật mềm mại, có phần thanh nhã đã giúp tác phẩm nhanh chóng chiếm được cảm tình của độc giả ngay từ những tập đầu tiên.

Phong cách hội họa thời kỳ đầu của Trần Mỗ còn được nhận xét là chịu ảnh hưởng sâu sắc từ họa sĩ Trịnh Vấn, đến mức từng được độc giả ưu ái gọi là “thiếu niên Trịnh Vấn”. Bản thân Trần Mỗ cũng thẳng thắn thừa nhận điều này, xuất phát từ tình yêu ông dành cho cách Trịnh Vấn khắc họa các câu chuyện lịch sử ngay từ nhỏ, khi ông vốn là một độc giả trung thành của họa sĩ đàn anh.

Điểm khác biệt thú vị khác nằm ở công cụ sáng tác: thay vì sử dụng bút sắt (bút mực chuyên dụng) như phần lớn họa sĩ truyện tranh, Trần Mỗ lại ưa chuộng loại bút bi nước và bút lông khoa học – những dụng cụ văn phòng phẩm phổ thông, dễ tìm mua ở bất kỳ tiệm sách nào. Chính lựa chọn tưởng chừng “ngoại đạo” này lại góp phần tạo nên nét vẽ đặc trưng, khó lẫn của ông.

“Trang đen” – dấu ấn nghệ thuật đặc trưng trong mỗi tập truyện

Mỗi tập đơn hành của Hỏa Phụng Liêu Nguyên (thường gộp khoảng tám hồi) đều được chèn thêm những “trang đen” toàn trang – nền đen tuyền chỉ điểm xuyết vài dòng chữ súc tích, thơ từ hoặc điển cố lịch sử để nhấn mạnh thông điệp trung tâm của đoạn truyện vừa đọc. Đây là một thủ pháp không xuất hiện trong các kỳ đăng báo thông thường, chỉ dành riêng cho bản đơn hành, và đã trở thành một trong những dấu ấn nghệ thuật dễ nhận diện nhất của Trần Mỗ – nơi phong cách thị giác đậm chất cá nhân của ông được thể hiện rõ nét nhất.

Nhìn lại toàn bộ hành trình xuất bản, có thể thấy Hỏa Phụng Liêu Nguyên không đơn thuần là một bộ truyện tranh dài kỳ, mà còn là minh chứng cho việc một tác phẩm được đầu tư kỹ lưỡng về cả nội dung lẫn hình thức hoàn toàn có thể sống bền bỉ qua nhiều thế hệ độc giả, bất chấp tốc độ ra chương chậm rãi hiếm có trong ngành truyện tranh.